IPM SCHOOL FARMERS EDUCATION PLATFORM

  बरेच शेतकरी खरीप हंगामासोबत उन्हाळी हंगामामध्येही सोयाबेन पीक घेत आहेत. उन्हाळी सोयाबीनसाठी योग्य वेळेत पेरणी करण्यासोबतच, उन्हाळी हंगामात खोल नांगरणी, बीजप्रक्रिया, योग्य वाणाची निवड, पाणी व्यवस्थापन (आंतरमशागत आणि ठिबक सिंचन), तण नियंत्रण (तणनाशक फवारणी), खत व्यवस्थापन (NPK), आणि कीड व रोग व्यवस्थापन या गोष्टींची काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून चांगली वाढ होऊन उत्पादन वाढेल.    उन्हाळी सोयाबीन हे प्रामुख्याने बियाणे उत्पादनासाठी घेतले जाते. खरीप हंगामात अतिवृष्टीमुळे पीक हातचे जात असल्याने शेतकरी प्रामुख्याने चांगल्या उत्पन्नासाठी तसेच प्रामुख्याने बियाण्याच्या दृष्टीने पिकवत आहेत.  उन्हाळी सोयाबीनसाठी महत्त्वाच्या बाबी: १.पेरणीची योग्य वेळ:- वेळ:उन्हाळी हंगामी सोयाबीन डिसेंबरचा शेवटचा आठवडा ते जानेवारीच्या पहिल्या पंधरवाड्या पर्यंत पिकाची पेरणी करावी. जर पेरणीस उशीर झाला तर पिक फुलोऱ्यात असतांना व दाणे भरण्याच्या अवस्थेत असतांना म्हणजेच मार्च व एप्रिल महिन्यात जास्त तापमानामुळे फुले शेंगा गळ होते व दाण्याचा आकार लहान होतो. पेरणीच्या वेळी दिवसाचे तापमान १८ ते...

  उत्पादन वाढीसाठी पिकामध्ये खत व्यवस्थापन, कीड नियंत्रण, रोग व्यवस्थापन, पाणी व्यवस्थापन याच्यासोबत तण नियंत्रण सुद्धा खूप महत्वाची गोष्ट आहे. पिकामध्ये येणारे तण नियंत्रण वेळीच केले नाही तर पुढे त्याचा मोठा परिणाम उत्पादनावरही होईल. तर आज तण नियंत्रण करण्यासाठी फक्त रासायनिक गोष्टींचा नाही तर एकात्मिक पद्धतीचा उपयोग महत्वाचा ठरेल.      एकात्मिक तण नियंत्रण म्हणजे केवळ तणनाशकांवर अवलंबून न राहता, वेगवेगळ्या पद्धतींचा एकत्रित वापर करून तणांचा प्रादुर्भाव पिकाच्या नुकसान पातळीच्या खाली ठेवणे. यामुळे जमिनीचा पोत सुधारतो आणि खर्चही कमी होतो. एकात्मिक तण नियंत्रणाच्या पद्धती:- १.प्रतिबंधात्मक पद्धती:- तण शेतात येऊच नये म्हणून घ्यायची काळजी:- *शुद्ध बियाणे वापर:- पेरणीसाठी वापरले जाणारे बियाणे तणमुक्त असावे. *चांगले कुजलेले शेणखताचा वापर:- कच्चे शेणखत वापरल्यास त्यातील तणांच्या बिया शेतात पसरतात, म्हणून नेहमी चांगले कुजलेले खत वापरावे. *यंत्रांची स्वच्छता: एका शेतातून दुसऱ्या शेतात नांगरणी किंवा मळणीसाठी यंत्रे नेण्यापूर्वी ती स्वच्छ करावीत. *पाण्याचे पाट स्वच्छ ठ...

    भाजीपाला पिकामध्ये वांगी पीक हे मोठ्या प्रमाणात पिकवले जाते आणि याला बाजारामध्येही खूप मोठी मागणी सुद्धा असते. त्यामुळे बरेच शेतकरी वांगी पिकवतात. वांगी पिकाचा विषारी करता बऱ्याच किडी पिकाचे नुकसान करतात. त्यामध्ये प्रामुख्याने शेंडा आणि फळ पोखरणारी अळी, पांढरी माशी, लाल कोळी,  हड्डा बीटल या किडींच्या मुळे नुकसान होते.   यापैकी शेंडा आणि फळ पोखरणाऱ्या किडीमुळे सर्वात जास्त नुकसान होते. या किडीच्या चांगल्या व्यवस्थापनासाठी एकात्मिक कीड व्यवस्थापन पद्धतीचा वापर अतिशय प्रभावी ठरू शकतो.  वांगी पिकामध्ये कामगंध सापळे (Pheromone Traps) हे एकात्मिक कीड व्यवस्थापनाचा एक अत्यंत प्रभावी आणि स्वस्त भाग आहेत. वांग्यावरील सर्वात मोठी समस्या म्हणजे 'शेंडा आणि फळ पोखरणारी अळी'. या अळीच्या नियंत्रणात हे सापळे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. १.अळीचे जीवनचक्र रोखणे:- नर पतंगांना आकर्षित करणे: कामगंध सापळ्यामध्ये एक विशिष्ट रसायनाचा वापर केला जातो, ज्याचा वास मादी पतंगासारखा असतो. यामुळे नर पतंगांना आकर्षित करून सापळ्यात पकडले जातात.  प्रजनन रोखणे:- या वासाला भुलून शेताती...