IPM SCHOOL FARMERS EDUCATION PLATFORM

  मे २०२६ मध्ये विचारलेल्या प्रश्नाचे उत्तर देणाऱ्या शेतकरी मित्रांची नावे आणि त्यांनी दिलेली उत्तरे  1. निबोंळी पावडर 2. निबोंळी पावडर 3. Metarisum and beveria bassiana 2 kg each per acre  Or bayer Lasenta 150 gm / acre 200 litre water 4. प्रकाश सापळे लावत आहे  5. * Epn * Pacilomycine * Lecnta + decis * Slayer pro 6. लिंबाच्या झाडाखाली प्रकाश सापळे लाउन 7.  शरद केशवराव बोंडे (भिलोना तालुका अचलपूर  जिल्हा अमरावती) खरीप पिकांना (विशेषतः सोयाबीन, कपाशी) हुमणी (White Grub) अळीपासून वाचवण्यासाठी सध्या खालील प्रभावी उपाययोजना करण्यात येत आहेत:१. जैविक नियंत्रण (सर्वात प्रभावी):मेटारायझियम ॲनिसोप्ली (Metarhizium anisopliae): हे जैविक कीटकनाशक प्रति एकर २ ते ३ किलो शेणखतात किंवा ओल्या मातीत मिसळून जमिनीत द्यावे.ब्युव्हेरिया बॅसियाना (Beauveria bassiana): याचा वापरही हुमणीच्या अळ्या नष्ट करण्यासाठी केला जातो.निंबोळी पेंड: पेरणीपूर्वी हेक्टरी ५०० किलो निंबोळी पेंड जमिनीत टाकल्यास हुमणीच्या अंड्यांचा नायनाट होतो.२. यांत्रिक नियंत्रण:प्रकाश सापळे (Light Traps): जून-जु...

आंबा पिकातील फळगळ ही बागायतदारांसमोरील एक मोठी समस्या आहे. मोहोर लागल्यापासून ते फळ काढणीपर्यंत विविध टप्प्यांवर फळगळ होऊ शकते. वेळीच उपाययोजना केल्यास हे नुकसान टाळता येते. आंबा फळगळीची प्रमुख कारणे पाण्याचा ताण: - कडक उन्हाळ्यात जमिनीतील ओलावा कमी झाल्यामुळे किंवा अनियमित पाणी पुरवठ्यामुळे झाड फळे गाळून टाकते. अन्नद्रव्यांची कमतरता:- प्रामुख्याने बोरॉन, झिंक आणि नत्र यांसारख्या सूक्ष्म अन्नद्रव्यांच्या कमतरतेमुळे फळांची देठं कमकुवत होतात. हवामानातील बदल:- अचानक वाढलेले तापमान, उष्ण वारे (लू) किंवा ढगाळ हवामान यामुळे फळगळ वाढते. कीड आणि रोगांचा प्रादुर्भाव(तुडतुडे):- हे फळांतील रस शोषतात, ज्यामुळे फळे गळतात. भुरी आणि करपा रोगाचा प्रादुर्भाव:- या रोगांमुळे फळांच्या देठावर जखमा होतात. संप्रेरकांचे असंतुलन: झाडातील नैसर्गिक संजीवकांचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे 'अ‍ॅबसिसिक ॲसिड' तयार होते, जे फळगळीला कारणीभूत ठरते. परागीभवन : परागीभवन योग्य प्रकारे न झाल्यास फळांची वाढ खुंटते आणि ती गळून पडतात. फळगळ थांबवण्यासाठी उपाययोजना १.पाणी व्यवस्थापन: -  *फळे वाटाण्याच्या आकाराची झाल्यावर झ...

  आंबा बागेत फळे सेट होत असताना (म्हणजेच फळे वाटाण्याएवढी किंवा सुपारीच्या आकाराची असताना) तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव झाल्यास फळगळ होण्याची मोठी शक्यता असते. या काळात तुडतुडे फळांच्या कोवळ्या देठातून रस शोषतात, ज्यामुळे फळे कमकुवत होऊन गळतात. अशा वेळी योग्य प्रकारे नियंत्रण उपाय केल्यास होणारे नुकसान टाळले जाऊ शकते.  आंबा बागेमध्ये तुडतुडे नियंत्रणासाठी उपाययोजना:- सुरुवातीला जैविक आणि नैसर्गिक उपाय वापर करा. ज्यामुळे किडीचा प्रादुर्भाव लक्षात येईल आणि किडीचा प्रादुर्भाव कमी असताना नियंत्रण उपाय करणे सोपे जाईल.  *मशागत आणि बागेमध्ये स्वच्छता (प्रतिबंधात्मक उपाय)- छाटणी : बागेत सूर्यप्रकाश खेळता राहील याची काळजी घ्या. झाडाच्या आतील दाटी करणाऱ्या आणि वाळलेल्या फांद्या काढून टाका. सूर्यप्रकाशामुळे तुडतुड्यांचे प्रमाण कमी होते. *चिकट सापळे वापर: बागेत प्रति एकरी ३० ते ४० पिवळे चिकट सापळे लावा. तुडतुडे पिवळ्या रंगाकडे आकर्षित होऊन या सापळ्यांना चिकटतात. *जैविक उपाय:- * बिव्हेरिया बासियानाचा वापर: हे एक मित्र बुरशी आहे. ५ मिली प्रति लिटर पाण्यात मिसळून याची फवारणी केल्यास तुडतुड्...

  फेब्रुवारी-मार्च महिन्यात केली जाणारी उसाची लागण ही 'सुरू' हंगामातील लागण मानली जाते. या काळात तापमान वाढू लागलेले असते, त्यामुळे जमिनीतील ओलावा लवकर कमी होतो. या उशिराच्या लागणीत जास्तीत जास्त फुटवा आणि जोमदार वाढ मिळवण्यासाठी विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.  घ्यावयाची काळजी:- १. योग्य वाणाची निवड:- * उशिरा लागण करताना लवकर पक्व होणारे आणि उष्णतेला दाद देणारे वाण निवडावेत. * शिफारस केलेले वाण: को. ८६०३२ (नीरा), को.व्ही.एस.आय. ०३१०२, को.एम. ०२६५ (फुले २६५). *ऊस बेणेची निवड करताना ताज्या आणि रसरशीत बेण्याचा (१०-११ महिने वयाचा ऊस) वापर करावा. २. बेणे प्रक्रिया (Seed Treatment):-  * ऊसाची लागण करताना बेणे प्रक्रिया अत्यंत आवश्यक आहे.  * उन्हाळ्यामुळे उसाचे डोळे मरण्याची शक्यता असते, म्हणून बेणे प्रक्रिया चुकवू नका.  * बुरशीनाशक: १०० लिटर पाण्यात १०० ग्रॅम कार्बेंन्डाझिम मिसळून बेणे १० मिनिटे बुडवून ठेवावे. हे सुरुवातीच्या अवस्थेत रोगापासून संरक्षण करते.  * कीटकनाशक: खोडकिडीच्या प्रतिबंधासाठी याच द्रावणात क्लोरोपायरीफॉस किंवा इमिडाक्लोप्रीड मिसळावे. * जिवाणू संव...

   बिन्स हे लवकर येणाऱ्या पिकांपैकी असून बाजारामध्ये चांगली मागणी सुद्धा आहे. बीन्स पिकामध्ये प्रामुख्याने फ्रेंच बीन्स, श्रावण घेवडा, वाल यांचा समावेश होतो. या पिकांची लागवड करून शेतकरी चांगला नफा मिळवू शकतात.   पिकामध्ये येणारी कीड आणि रोगांमुळे पिकाचे मोठे नुकसान होऊन उत्पन्नामध्ये घट होऊ शकते. बिन्स (फ्रेंच बीन्स) पिकामध्ये किडींचा प्रादुर्भाव झाल्यास उत्पादनात ३०% ते ८०% पर्यंत घट होऊ शकते. तर आज आपण बीन्स पिकामध्ये कोणत्या किडीमुळे नुकसान होऊ शकते याबद्दल माहिती घेऊया.  बिन्स मधील नुकसान कारक किडी:- १. खोड माशी (Bean Fly):- ही कीड सुरुवातीच्या अवस्थेत (रोपावस्थेत) सर्वाधिक नुकसान करते. नुकसान:- माशी कोवळ्या पानांवर अंडी घालते. त्यातून बाहेर पडणारी अळी पानाच्या शिरेतून प्रवास करत थेट खोडात शिरते. परिणाम: अळी खोडाचा आतील भाग (गाभा) खाते, ज्यामुळे अन्नपुरवठा खंडित होतो. रोप पिवळे पडते, सुकते आणि शेवटी मरते. रोप उपटून पाहिले असता खोड मधून फाटलेले दिसते. २. रसशोषक किडी:- यामध्ये प्रामुख्याने मावा, तुडतुडे, फुलकिडे (Thrips) आणि पांढरी माशी यांचा समावेश होतो. नुक...

  ऊसाचे पाचट जाळणे ही जरी वेळ वाचवणारी पद्धत वाटत असली, तरी ती शेतीसाठी 'स्वतःच्या पायावर कुऱ्हाड मारण्यासारखी' आहे. पाचट जाळल्यामुळे होणारे नुकसान केवळ जमिनीपुरते मर्यादित नसून त्याचे परिणाम दीर्घकालीन असतात. पण हेच पाचट आपण जाळण्या ऐवजी शेतामध्ये कुजवल्यास भरपूर असे फायदे मिळू शकतात.  पाचट जाळल्यामुळे होणारे तोटे:- १.जमिनीतील मित्रजीवांचा नाश: - जमिनीचा सुपीकपणा टिकवून ठेवणारे उपयुक्त जीवाणू आणि बुरशी आगीच्या उष्णतेमुळे नष्ट होतात. *जमिनीला जिवंत ठेवणारे गांडूळ उष्णतेमुळे मरतात किंवा जमिनीच्या खूप खोलवर जातात, ज्यामुळे जमिनीचा पोत बिघडतो. २.अन्नद्रव्यांचा ऱ्हास:- पाचट जाळल्यामुळे त्यातील नत्र (Nitrogen) पूर्णपणे हवेत उडून जातो. * इतर घटक: स्फुरद आणि पालाश यांसारखी अन्नद्रव्ये राखेच्या स्वरूपात उरतात खरी, पण ती वाऱ्याने उडून जातात किंवा पाण्यासोबत वाहून जातात. एक टन पाचट जाळल्यामुळे जमिनीचे सुमारे ५ ते ६ किलो नत्र, १ ते २ किलो स्फुरद आणि ८ ते १० किलो पालाश यांचे नुकसान होते. ३.सेंद्रिय कर्बाचे नुकसान:- सेंद्रिय कर्ब हा जमिनीचा कणा आहे. पाचट जाळल्यामुळे जमिनीतील सेंद्रिय कर्...