ऊसामधील पोंगेमर/सुरळीमर (लवकर येणारा खोडकिडा) । नुकसान आणि सोपे नियंत्रण उपाय । Sugarcane Early Shoot Borer

 


महाराष्ट्रात ऊस पीक मोठ्या प्रमाणात घेतले जाते. ऊसाची लागण झाल्यानंतर पीक निघेपर्यंत बऱ्याच किडींमुळे पिकाचे नुकसान होऊ शकते. तसे ऊसामध्ये जवळपास ४ वेगवेगळ्या प्रकारच्या खोडकिडींचा प्रादुर्भाव होतो. तसेच इतर अनेक किडी सुद्धा नुकसान करतात. 

 सुरुवातीच्या अवस्थेत लवकर येणाऱ्या खोडकिडीमुळे बऱ्याच भागात मोठे नुकसान होऊ शकते.ऊस पिकामध्ये सुरळीमर (लवकर येणारा खोडकिडा) ही कीड प्रामुख्याने लागवडीपासून ते ३-४ महिन्यांपर्यंतच्या पिकावर जास्त प्रमाणात दिसून येते. या किडीचा प्रादुर्भाव झाल्यास पिकाचा मुख्य पोंगा (शेंडा) वाळतो, ज्याला आपण सुरळीमर/पोंगेमर म्हणतो. 

लवकर येणारा खोडकिडा(Early Shoot Borer)(शास्त्रीय नाव - Chilo infuscatellus)

किडीचे नुकसान करण्याची पद्धत:-

१.अळीचा शिरकाव (Boring):- या किडीची मादी पतंग उसाच्या कोवळ्या पानांच्या खालच्या बाजूला अंडी घालते. अंड्यातून बाहेर पडलेली अळी सुरुवातीला पाने खाते आणि त्यानंतर जमिनीलगत उसाच्या खोडाला छिद्र पाडून आत शिरते.

२.मुख्य पोंग्यावर हल्ला:- अळी खोडाच्या आत शिरल्यानंतर, ती उसाचा वाढणारा मुख्य भाग किंवा गाभा खाऊन टाकते. यामुळे पिकाची अन्न आणि पाणी पुरवठा करणारी यंत्रणा विस्कळीत होते.

३.सुरळीमर/पोंगेमर/'डेड हार्ट' तयार होणे:- अळीने आतून गाभा खाल्ल्यामुळे उसाचा मधला कोंब किंवा पोंगा वाळतो आणि हाताने ओढला तर तो सहजपणे उपटून बाहेर येतो. पोंग्याचा खालचा भाग कुजलेला असतो आणि त्याला एक प्रकारचा विशिष्ट कुबट वास येतो.

४.फुटव्यांवर परिणाम:- जर मुख्य कोंब मेल्यास नवीन फुटवे होतात परंतु किडीचा प्रादुर्भाव पुन्हा त्या नवीन कोवळ्या फुटव्यांवरही होतो. यामुळे उसाची संख्या घटते आणि उसाची वाढ असमान दिसते.

५.उत्पादनातील घट:- जर सुरुवातीच्या काळात मोठ्या प्रमाणात सुरळीमर झाली, तर उसाची योग्य संख्या राखली जात नाही. उशिरा आलेले फुटवे अशक्त राहतात, त्यांची जाडी आणि वजन कमी भरते, ज्यामुळे उत्पादनात मोठी घट येते.

सुरळीमर नियंत्रित करण्यासाठी एकात्मिक उपाययोजना:-

१.मशागतीय आणि प्रतिबंधात्मक उपाय:-

*पाचट आच्छादन:- उसाच्या ओळींमध्ये पाचट पसरवल्यास जमिनीचे तापमान कमी राहते आणि ओलावा टिकून राहतो. यामुळे खोडकिड्याच्या मादीला अंडी घालण्यास अडथळा निर्माण होतो.

*हलकी भरणी:- ऊस लागवडीनंतर दीड ते दोन महिन्यांनी रोपांना हलकी भरणी (माती लावणे) करावी. यामुळे जमिनीलगत असलेली अंडी व अळ्या मातीखाली दाबल्या जाऊन मरतात.

*बाधित फुटवे काढणे:- शेतात फिरताना वाळलेले पोंगे (डेड हार्ट) दिसल्यास ते जमिनीलगत कापून काढून त्यातील अळीसह नष्ट करावेत.

२.भौतिक आणि जैविक नियंत्रण:-

*कामगंध सापळे वापर:- शेतात एकरी १० ते १२ कामगंध सापळे लावावेत. यामुळे नर पतंग पकडले जाऊन किडीच्या प्रजननाला आळा बसतो.

*ट्रायकोकार्ड्सचा वापर:- ट्रायकोगामा चिलोनिस या परोपजीवी कीटकांची कार्डे शेतात लावावीत. जवळपास ५० हजार ते १ लाख मित्रकीटक प्रति एकर, १५ दिवसांच्या अंतराने ३-४ वेळा सोडावीत. ही मित्रकीड खोडकिड्याची अंडी नष्ट करते.

३.रासायनिक नियंत्रण

जर प्रादुर्भाव जास्त असेल (५ टक्क्यांपेक्षा जास्त मृत पोंगे), तर खालीलपैकी एका रासायनिक कीटकनाशकाचा वापर करावा. 

अ)जमिनीतून द्यायची औषधे (खतासोबत किंवा ड्रेचिंग):-

*फिप्रोनिल ०.३% जी.आर. (उदा. रीजेंट): प्रति एकरी ८ ते १० किलो खतात मिसळून द्यावे आणि त्यानंतर हलके पाणी द्यावे.

*क्लोरँट्रानिलिप्रोल ०.४% जी.आर. (उदा. फर्टेरा): प्रति एकरी ४ किलो याप्रमाणे ओळीतून टाकून पाणी द्यावे.

ब)फवारणी किंवा आळवणी (Drenching):-

*क्लोरँट्रानिलिप्रोल १८.५% एस.सी. (उदा. कोराजन): १५० मिली प्रति ४०० लिटर पाण्यात मिसळून ऊसाच्या ओळीत 'आळवणी' (बुंध्यापाशी पडेल असे) करावी. (लागवडीनंतर ३० ते ४५ दिवसांच्या दरम्यान).

*फिप्रोनिल ५% एस.सी.: ३० ते ४० मिली प्रति १० लिटर पाण्यात मिसळून पोंग्यात जाईल अशा प्रकारे फवारणी करावी.

४.महत्त्वाचे:-

१.पाणी व्यवस्थापन: उन्हाळ्याच्या दिवसात पाण्याचा ताण पडू देऊ नका. जमिनीला तडे गेल्यास अळ्यांना आत शिरणे सोपे होते, त्यामुळे ओल टिकवून ठेवा.

२.नत्रयुक्त खतांचा (युरिया) अतिवापर टाळावा, कारण यामुळे पिकाला कोवळेपण राहून कीड जास्त आकर्षित होते. 

३.सुरळीमरचे नियंत्रण हे पीक ६० ते ७० दिवसांचे होईपर्यंतच करणे फायदेशीर ठरते, त्यानंतर कांड्या तयार झाल्यावर या किडीचा त्रास कमी होतो.

 अशा प्रकारे सुरुवातीपासून काळजी घेतल्यास सुरळीमर/पोंगेमर नियंत्रण अगदी सहजपणे करता येऊ शकते. त्यामुळे पिकाचे सुरुवातीला होणारे नुकसान टाळता येऊ शकते. 

स्रोत-इंटरनेट

उत्तर देणाऱ्या शेतकरी मित्रांची नावे:-

शरद बोन्डे , अचलपूर अमरावती

गणपत मिसाळ, जानेफळ भोकरदन जालना 

उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद

*अधिक माहिती साठी आमच्या वेबसाईटला भेट द्या.👇* 

www.greenrevolutions.in

 *Join Us On Social Media Also👇* 

*You Tube:-*

https://youtube.com/@PheromoneTrap?si=KrfCv82YarfHVwTS

 *Instagram:-*

https://www.instagram.com/greenrevolution87?igsh=c3E5MGQ0aDJ2ZDk1

*Facebook:-* 

https://m.facebook.com/groups/522198518657687/?ref=share&mibextid=8oHioR

*Linkedin:-* 

https://www.linkedin.com/company/greenrevolutions/


#ipmschool #IPM #gogreen #sugarcane #pest #earlyshootborer #damage #pestmanagement #sugarcanefarming #smartfarming 

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

हुमणी कीड प्रभावी नियंत्रण । प्रतिबंधात्मक आणि नियंत्रणात्मक उपाय । White Grub Management |

इमेज
  हुमणी एक अतिशय नुकसानकारक आणि नियंत्रणासाठी कठीण अशी एक कीड आहे जी शेतकऱ्याचे ऊस, भुईमूग, बटाटा, सोयाबीन यासारख्या नगदी  तसेच भाजीपाला पिकामध्ये मोठ्या प्रमाणावर नुकसान करते. हुमणी हि खरीप हंगामामध्ये अधिक सक्रिय असल्यामुळे नियंत्रण उपाय करणे खूप कठीण होते. हुमणी किडीमुळे पिकाचे ३० से ८० टक्के पर्यंत नुकसान होऊ शकते.     हुमणी कीड जमिनीमध्ये राहून पिकाच्या मुळाजवळ राहून नुकसान पोहोचवते. हि कीड जमिनीमध्ये असल्यामुळे नियंत्रण उपाय करताना खूप कठीण जाते. त्यामुळे या किडीच्या नियंत्रणासाठी प्रतिबंधात्मक बाबी नियंत्रणात्मक उपाय केल्यास किडीचे नियंत्रण नक्कीच शक्य आहे. तर आज आपण पाहूया कि त्यासाठी प्रतिबंधात्मक आणि नियंत्रणात्मक उपाय कोणते करता येतील.                                                                         हुमणी नियंत्रणासाठी प्रतिबंधात्मक उपाय :- हुमणी किडीचे साधारणपण...
अधिक वाचा

ऊसामधील लोकरी मावा कीड । प्रभावी नियंत्रण । wooly Aphids Management

इमेज
  ऊस पिकामध्ये बऱ्याच किडींमुळे नुकसान होते. शक्यतो पावसाळ्याच्या दिवसामध्ये प्रामुख्याने हुमणी कीड उसाची मुळे खाते त्यामुळे मोठे नुकसान ऊस पिकाचे होऊ शकते तसेच पावसाच्या दिवसामध्ये जास्त आर्द्रता आणि एकसारखा रिमझिम पाऊस त्यामुळे लोकरी मावा किडीचा प्रादुर्भाव सुद्धा अधिक प्रमाणात दिसून येतो.    ऊस पिकामध्ये लोकरी मावा ही एक गंभीर समस्या बनू शकते, विशेषतः जास्त आर्द्रता आणि ढगाळ वातावरणात याचा प्रादुर्भाव वेगाने वाढतो. या किडीमुळे ऊसाचे रस शोषण होते, ज्यामुळे वाढ खुंटते आणि उत्पादनात मोठी घट येते. याच्या प्रभावी व्यवस्थापनासाठी एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (IPM) पद्धतींचा अवलंब करणे आवश्यक आहे. ऊस पिकातील लोकरी मावा किडीचे व्यवस्थापन प्रतिबंधात्मक उपाय - * लागवडीसाठी नेहमी निरोगी आणि किडीमुक्त बेण्याचा वापर करा. लागवड करण्यापूर्वी बेणे बुरशीनाशक आणि कीटकनाशकाच्या द्रावणात (उदा. इमिडाक्लोप्रिड किंवा थायमेथोक्झाम) बुडवून प्रक्रिया करून लागण करा. * लोकरी माव्याला काही प्रमाणात सहनशील असलेले वाण (उदा. को-८६०३२, को-८०११, कोएम-०२६५  या वाणांमध्ये माव्याचा प्रादुर्भाव कमी दिसून य...
अधिक वाचा

रसशोषक किडी । पिकाचे कसे नुकसान करतात । Damage by Sucking Pest

इमेज
  पिकामध्ये वेगवेगळ्या किडींच्या मुळे नुकसान होताना पाहायला मिळते, त्यामध्ये पानांचे नुकसान करणारी कीड, खोडाला नुकसान पोहोचवणारी कीड, फळाला नुकसान पोहोचवणारी कीड आणि मुळाला नुकसान पोहोचवणाऱ्या या किडी पिकाला प्रत्यक्ष खाऊन नुकसान करतात तर पिकामध्ये रस शोषण करून पिकाला नुकसान करणाऱ्या किडींच्यामुळेही पिकाचे अधिक नुकसान होऊ शकते.      रसशोषक किडी या शेतीतील पिकांसाठी अत्यंत हानिकारक असतात. यामध्ये पांढरी माशी, मावा, तुडतुडे, थ्रिप्स यासारख्या बऱ्याच किडी पिकाला नुकसान पोहोचवतात. या किडी पिकामध्ये राहून पानांमधून, खोडामधून रस शोषून घेतात, ज्यामुळे पिकाचे नुकसान होते. हे नुकसान केवळ प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष असे दोन्ही प्रकारे होते.  रसशोषक किडीमुळे पिकाचे होणारे प्रत्यक्ष नुकसान:-  रसशोषक किडी (उदा. मावा, तुडतुडे, पांढरी माशी, फुलकिडे, पिठ्या ढेकूण इत्यादी) पानांमधून, कोवळ्या फांद्यांमधून, फुलांमधून किंवा फळांमधून रस शोषून घेतात. हा रस झाडाच्या वाढीसाठी आवश्यक पोषक तत्वे आणि पाणी वाहून नेतो. रस शोषल्यामुळे झाडाला आवश्यक पोषण मिळत नाही.   यामुळे पिकावर...
अधिक वाचा