वांगी पिकामध्ये कामगंध सापळे उपयोग । कीड व्यवस्थापनातील मदत । Pheromone Trap for Brinjal

 


  भाजीपाला पिकामध्ये वांगी पीक हे मोठ्या प्रमाणात पिकवले जाते आणि याला बाजारामध्येही खूप मोठी मागणी सुद्धा असते. त्यामुळे बरेच शेतकरी वांगी पिकवतात. वांगी पिकाचा विषारी करता बऱ्याच किडी पिकाचे नुकसान करतात. त्यामध्ये प्रामुख्याने शेंडा आणि फळ पोखरणारी अळी, पांढरी माशी, लाल कोळी,  हड्डा बीटल या किडींच्या मुळे नुकसान होते. 

 यापैकी शेंडा आणि फळ पोखरणाऱ्या किडीमुळे सर्वात जास्त नुकसान होते. या किडीच्या चांगल्या व्यवस्थापनासाठी एकात्मिक कीड व्यवस्थापन पद्धतीचा वापर अतिशय प्रभावी ठरू शकतो. 

वांगी पिकामध्ये कामगंध सापळे (Pheromone Traps) हे एकात्मिक कीड व्यवस्थापनाचा एक अत्यंत प्रभावी आणि स्वस्त भाग आहेत. वांग्यावरील सर्वात मोठी समस्या म्हणजे 'शेंडा आणि फळ पोखरणारी अळी'. या अळीच्या नियंत्रणात हे सापळे महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

१.अळीचे जीवनचक्र रोखणे:-

नर पतंगांना आकर्षित करणे: कामगंध सापळ्यामध्ये एक विशिष्ट रसायनाचा वापर केला जातो, ज्याचा वास मादी पतंगासारखा असतो. यामुळे नर पतंगांना आकर्षित करून सापळ्यात पकडले जातात. 

प्रजनन रोखणे:- या वासाला भुलून शेतातील नर पतंग सापळ्याकडे येतात आणि त्यात अडकतात. नर पतंग नष्ट झाल्यामुळे मादी पतंगासोबत त्यांचे मिलन होत नाही, परिणामी मादी अंडी देऊ शकत नाही. अंडीच झाली नाहीत, तर अळ्यांची पैदास थांबते.

२.किडीच्या प्रादुर्भावाचे पूर्वानुमान (Monitoring):-

सापळे हे एका 'सिग्नल'सारखे काम करतात. जर सापळ्यामध्ये रोज ५ पेक्षा जास्त पतंग सापडू लागले, तर त्याचा अर्थ असा की शेतात अळीचा प्रादुर्भाव वाढणार आहे. यामुळे शेतकरी वेळीच सावध होऊन फवारणीचे नियोजन करू शकतो, ज्यामुळे मोठे नुकसान टाळता येऊ शकते.

३.खर्चात बचत आणि विषमुक्त शेती:-

फवारणीची संख्या कमी होते:- सापळ्यांमुळे किडीचे नियंत्रण नैसर्गिकरीत्या होत असल्याने वारंवार महागड्या कीटकनाशकांची फवारणी करण्याची गरज पडत नाही.

मित्रकिडींचे संरक्षण:- कीटकनाशकांच्या फवारणीमुळे मधमाश्यांसारख्या मित्रकिडी मरतात, पण सापळ्यांमुळे फक्त उपद्रवी नर पतंगच पकडले जातात.

४.वापरण्याची पद्धत

*प्रमाण:- एका एकरासाठी किमान १० ते १२ सापळे लावावेत.

*उंची: सापळा वांग्याच्या झाडाच्या उंचीपेक्षा एक फूट वर राहील अशा पद्धतीने लावावा.

*ल्युर बदलणे (Lure Change):- सापळ्यातील 'ल्यूर' (गोळी) साधारणपणे ४५ दिवसांनी बदलणे आवश्यक असते, कारण त्याचा वास संपतो.


कामगंध सापळे वापरताना लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी:-

* सापळ्यामध्ये अडकलेले पतंग नियमितपणे काढून नष्ट करावेत.

* सापळे लावल्यानंतर जर जास्त पतंग सापडत असतील तर सापळ्यांची संख्या वाढवावी. 

* वांग्यासाठी 'ब्रिन्जल ल्यूर'चा उपयोग फनेल ट्रॅप किंवा वॉटर ट्रॅप सोबत करावा.

* केवळ सापळ्यांवर अवलंबून न राहता, प्रादुर्भाव जास्त असल्यास जैविक किंवा रासायनिक फवारणीचा आधार घ्यावा.

स्रोत-इंटरनेट

उत्तर देणाऱ्या शेतकरी मित्रांची नावे:-

आनंद भास्करराव आजमिरे, हिवरखेड मोर्शी अमरावती

गणपतराव मिसाळ, जानेफळ भोकरदन जालना

महादेव विष्णू काकडे, जालना 

शरद बोन्डे , अचलपूर अमरावती 

 उत्तर दिल्याबद्दल धन्यवाद

*अधिक माहिती साठी आमच्या वेबसाईटला भेट द्या.👇* 

www.greenrevolutions.in

 *Join Us On Social Media Also👇* 

*You Tube:-*

https://youtube.com/@PheromoneTrap?si=KrfCv82YarfHVwTS

 *Instagram:-*

https://www.instagram.com/greenrevolution87?igsh=c3E5MGQ0aDJ2ZDk1

*Facebook:-* 

https://m.facebook.com/groups/522198518657687/?ref=share&mibextid=8oHioR

*Linkedin:-* 

https://www.linkedin.com/company/greenrevolutions/


#ipmschool #IPM #gogreen #brinjal #pest #brinjalfruit&shootborer #pheromonetraps #brinjalfarming #smartfarming 

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

हुमणी कीड प्रभावी नियंत्रण । प्रतिबंधात्मक आणि नियंत्रणात्मक उपाय । White Grub Management |

इमेज
  हुमणी एक अतिशय नुकसानकारक आणि नियंत्रणासाठी कठीण अशी एक कीड आहे जी शेतकऱ्याचे ऊस, भुईमूग, बटाटा, सोयाबीन यासारख्या नगदी  तसेच भाजीपाला पिकामध्ये मोठ्या प्रमाणावर नुकसान करते. हुमणी हि खरीप हंगामामध्ये अधिक सक्रिय असल्यामुळे नियंत्रण उपाय करणे खूप कठीण होते. हुमणी किडीमुळे पिकाचे ३० से ८० टक्के पर्यंत नुकसान होऊ शकते.     हुमणी कीड जमिनीमध्ये राहून पिकाच्या मुळाजवळ राहून नुकसान पोहोचवते. हि कीड जमिनीमध्ये असल्यामुळे नियंत्रण उपाय करताना खूप कठीण जाते. त्यामुळे या किडीच्या नियंत्रणासाठी प्रतिबंधात्मक बाबी नियंत्रणात्मक उपाय केल्यास किडीचे नियंत्रण नक्कीच शक्य आहे. तर आज आपण पाहूया कि त्यासाठी प्रतिबंधात्मक आणि नियंत्रणात्मक उपाय कोणते करता येतील.                                                                         हुमणी नियंत्रणासाठी प्रतिबंधात्मक उपाय :- हुमणी किडीचे साधारणपण...
अधिक वाचा

ऊसामधील लोकरी मावा कीड । प्रभावी नियंत्रण । wooly Aphids Management

इमेज
  ऊस पिकामध्ये बऱ्याच किडींमुळे नुकसान होते. शक्यतो पावसाळ्याच्या दिवसामध्ये प्रामुख्याने हुमणी कीड उसाची मुळे खाते त्यामुळे मोठे नुकसान ऊस पिकाचे होऊ शकते तसेच पावसाच्या दिवसामध्ये जास्त आर्द्रता आणि एकसारखा रिमझिम पाऊस त्यामुळे लोकरी मावा किडीचा प्रादुर्भाव सुद्धा अधिक प्रमाणात दिसून येतो.    ऊस पिकामध्ये लोकरी मावा ही एक गंभीर समस्या बनू शकते, विशेषतः जास्त आर्द्रता आणि ढगाळ वातावरणात याचा प्रादुर्भाव वेगाने वाढतो. या किडीमुळे ऊसाचे रस शोषण होते, ज्यामुळे वाढ खुंटते आणि उत्पादनात मोठी घट येते. याच्या प्रभावी व्यवस्थापनासाठी एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (IPM) पद्धतींचा अवलंब करणे आवश्यक आहे. ऊस पिकातील लोकरी मावा किडीचे व्यवस्थापन प्रतिबंधात्मक उपाय - * लागवडीसाठी नेहमी निरोगी आणि किडीमुक्त बेण्याचा वापर करा. लागवड करण्यापूर्वी बेणे बुरशीनाशक आणि कीटकनाशकाच्या द्रावणात (उदा. इमिडाक्लोप्रिड किंवा थायमेथोक्झाम) बुडवून प्रक्रिया करून लागण करा. * लोकरी माव्याला काही प्रमाणात सहनशील असलेले वाण (उदा. को-८६०३२, को-८०११, कोएम-०२६५  या वाणांमध्ये माव्याचा प्रादुर्भाव कमी दिसून य...
अधिक वाचा

रसशोषक किडी । पिकाचे कसे नुकसान करतात । Damage by Sucking Pest

इमेज
  पिकामध्ये वेगवेगळ्या किडींच्या मुळे नुकसान होताना पाहायला मिळते, त्यामध्ये पानांचे नुकसान करणारी कीड, खोडाला नुकसान पोहोचवणारी कीड, फळाला नुकसान पोहोचवणारी कीड आणि मुळाला नुकसान पोहोचवणाऱ्या या किडी पिकाला प्रत्यक्ष खाऊन नुकसान करतात तर पिकामध्ये रस शोषण करून पिकाला नुकसान करणाऱ्या किडींच्यामुळेही पिकाचे अधिक नुकसान होऊ शकते.      रसशोषक किडी या शेतीतील पिकांसाठी अत्यंत हानिकारक असतात. यामध्ये पांढरी माशी, मावा, तुडतुडे, थ्रिप्स यासारख्या बऱ्याच किडी पिकाला नुकसान पोहोचवतात. या किडी पिकामध्ये राहून पानांमधून, खोडामधून रस शोषून घेतात, ज्यामुळे पिकाचे नुकसान होते. हे नुकसान केवळ प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष असे दोन्ही प्रकारे होते.  रसशोषक किडीमुळे पिकाचे होणारे प्रत्यक्ष नुकसान:-  रसशोषक किडी (उदा. मावा, तुडतुडे, पांढरी माशी, फुलकिडे, पिठ्या ढेकूण इत्यादी) पानांमधून, कोवळ्या फांद्यांमधून, फुलांमधून किंवा फळांमधून रस शोषून घेतात. हा रस झाडाच्या वाढीसाठी आवश्यक पोषक तत्वे आणि पाणी वाहून नेतो. रस शोषल्यामुळे झाडाला आवश्यक पोषण मिळत नाही.   यामुळे पिकावर...
अधिक वाचा