पोस्ट्स

सूत्रकृमीची प्रादुर्भाव लक्षणे | Symptoms of nematode infestation

इमेज
सूत्रकृमीची प्रादुर्भाव लक्षणे कशी असतात? नियंत्रण कसे करावे? सूत्रकृमी(निमेटोड्स) हा पिकांचे नुकसान करणारा अतिसूक्ष्म धाग्यासारखा लांबट जीव असून त्याची सरासरी लांबी ०२ ते ०.५ मि.मी. असते. तो डोळ्यांनी दिसत नाही. त्याला जगण्यासाठी प्रामुख्याने ओलावा व पिकांची जरुरी असते. जमिनीतील मातीच्या कणांच्या पोकळीत त्याचे वास्तव्य असते. तो जमिनीत अगर झाडांची मुळे जमिनीलगत खोडाच्या अंतर्गत भागात राहून नुकसान करतो. महाराष्ट्रात निरनिराळ्या पिकांवर सुमारे ७५ प्रकारच्या सुत्रकृमींचा प्रादुर्भाव होत असल्याचे आढळून आले आहे. त्यापैकी पिकांच्या मुळांवर गाठी करणारी(रूट नॉट),सिस्ट निमेटोड्स,रूट लेशन निमेटोड्स,रॅडोफोलस व डँगर या सूत्रकृमींच्या महत्त्वाच्या प्रजाती आहेत. *रोग लक्षणे:-* •सुत्रकृमीचा प्रादुर्भाव पिकास मुळाद्वारे होतो. •मुळांच्या तंतूमध्ये तोंड खुपसून त्यामधील अन्नद्रव्ये घ्यायला चालू करतात.त्यामुळे मुळावर गाठी तयार व्हायला चालू होतात. •पिकाची वाढ कमी होते वाढ खुंटते, अन्नद्रव्यांची कमतरता दिसु लागते. •अन्नद्रव्ये पूर्णपणे लागू होत नाहीत.पिक पोषणास अन्नद्रव्ये व पाणी मिळत नाही. •फुले ...

मक्का पिकामध्ये येणाऱ्या प्रमुख किडी | Major pests of maize crop

इमेज
  * मक्का पिकामध्ये येणाऱ्या प्रमुख किडी * ठिपक्यांचा खोड कीडा/स्पॉटेड स्टेम बोअर (चिलो पार्टेलस) गुलाबी खोड कीडा (सेसमिया इन्फेरेन्स) अमेरिकन लष्करी अळी (स्पोडोप्टेरा फ्रुगीपर्डा) *1.ठिपक्यांचा खोड कीडा/स्पॉटेड स्टेम बोअर (चिलो पार्टेलस)* ठिपक्यांचा खोड कीडा (चिलो पार्टेलस) ही मक्का पिकामध्ये खरीप हंगामातील सर्वात महत्त्वाची कीड आहे, ज्यामुळे भारतातील विविध कृषी-हवामान विभागातमध्ये 26-80% इतके नुकसान होऊ शकते. मादी पतंगाने दिलेली अंडी सपाट, अंडाकृती, पिवळ्या रंगाची असतात आणि एकत्र समूहात घातली आहेत. अळी पिवळसर तपकिरी रंगाची असते. अळीचे डोके साधारण तांबड्या रंगाचे असते तसेच पाठीवर ठिपक्यांच्या चार रेषा असतात . अळी अवस्था सुमारे 14-28 दिवसात पूर्ण होते. प्रौढ मादी पतंग पांढरट असतात, नर पतंग मादी पतंगा पेक्षा आकाराने लहान असतात. जीवनचक्र सुमारे 5-6 आठवड्यांत पूर्ण होते. *2.गुलाबी खोड कीडा (सेसमिया इन्फेरेन्स)* गुलाबी खोड कीडा हा रब्बी हंगामात (हिवाळ्यात) मक्यावर येणारी कीड,ज्यामुळे उत्पादनात 25 -75% नुकसान होऊ शकते. या किडीची अंडी मलईदार पांढरी असतात, पानांच्या खालच्या ...

आंतरपीक/मिश्र पीक पद्धती | Intercropping/Mixed Cropping System*

इमेज
  *आंतरपीक/मिश्र पीक पद्धती* आंतरपीक/मिश्र पीक पद्धती ज्यामध्ये दोन किंवा अधिक पिके जवळच्या ठिकाणी वाढतात. दुसऱ्या शब्दांत, आंतरपीक म्हणजे एकाच शेतात एकाच वेळी दोन किंवा अधिक पिकांची लागवड. आंतरपीक घेण्याचे सर्वात सामान्य उद्दिष्ट हे आहे की दिलेल्या जमिनीच्या तुकड्यावर संसाधने किंवा पर्यावरणीय प्रक्रियांचा वापर करून अधिक उत्पादन देणे जे अन्यथा एकाच पिकाद्वारे वापरले जाणार नाहीत. *विविध प्रकार:-* *मिश्र पद्धती:-* नावाप्रमाणेच, हा सर्वात मूलभूत प्रकार आहे ज्यामध्ये घटक पिके उपलब्ध जागेत पूर्णपणे मिसळली जातात. कमीत कमी जागेमध्ये एकमेकास पूरक विविध पिके घेण्याचा प्रयत्न असतो. सर्व भाजीपाला पिके *पट्टा पध्दत:-* एका पाठोपाट एक ओळीत दोन किंवा तीन पिके घेतली जातात. जसे सोयाबीन,भुईमूग *तात्पुरती पीके:-* फळ बागांमध्ये मुख्य पिकाव्यतिरिक कमी कालावधीची पिके घेतली जातात. जी मुख्य पिकासोबत कमी कालावधीत उत्पादन मिळवून देतात. टीप:-यामध्ये एकाच वर्गातील पिके घेणे टाळावे. जसे टोमॅटो-वांगी,टोमॅटो-बटाटा,कलिंगड-काकडी *आंतरपीकांची कीड व्यवस्थापनात मदत:-* पीक विविधता वाढवण्य...

विविध पिकामध्ये फुलगळ | Flowering in various crops

इमेज
  विविध पिकामध्ये फुलगळ होण्याची काय कारणे अनेक पिकांमध्ये मध्ये फुलगळती सामान्य असते. उदाहरणार्थ,भाजीपाला पिक जसे वांगी, नर फुले काही दिवसांनी नैसर्गिकरित्या गळतात. तसेच कलिंगड यांमध्ये, पहिल्या मादी फुलांच्या दोन आठवड्यांपूर्वी नर फुलांचे उत्पादन करण्यास सुरवात करतात. अपुरे परागीकरण, पर्यावरणीय बाबी, जमिनीची कमी सुपीकता आणि थ्रिप्समुळे यामुळे निरोगी फुले अचानकपणे गळू शकतात. परागीभवन:- चांगली वाढ झालेल्या एखाद्या पिकामध्ये जेव्हा फुले काही दिवसांनी गळून पडतात, तेव्हा कदाचित फुलांचे परागकण झालेले नसते. फुलांचे परागिकरण न होण्याची काही कारणे येथे आहेत: दिवसा जास्त तापमान किंवा रात्रीचे कमी तापमानातील बदल परागिकरण रोखतात. तापमानाची सहनशीलता श्रेणी पिकानुसार नुसार बदलते, परंतु जेव्हा दिवसाचे तापमान 29 C. पेक्षा जास्त असते किंवा रात्रीचे तापमान 12 C पेक्षा कमी होते तेव्हा आपण काहीवेळेस फुले गळण्याची शक्यता असते. जेव्हा रात्रीचे तापमान 23 C अधिक असते. तेव्हा टोमॅटोची फुले गळतात. भागातील मधमाश्यांच्या संख्येमध्ये घट झाल्यामुळे, परागिकरणाचा अभाव ही एक मोठी समस्या आहे. कीटक...

बीजप्रक्रिया । बीजप्रक्रियेमुळे हरभरा पिकांमधील फायदे । Benefits of Seed Treatment

इमेज
  बीजप्रक्रिया ही एक महत्त्वाची प्रक्रिया आहे जी बियाण्याला मातीमधून बुरशीजन्य रोग आणि कीटकांमुळे होणाऱ्या नुकसानापासून संरक्षण करते. खरेतर अनेक शेतकर्‍यांना एकतर बीजप्रक्रिया माहित नाही किंवा ते त्याचा वापर करत नाहीत. भारतात शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचणाऱ्या 70% बियाण्यांवर प्रक्रिया केली जात नाही. किंवा बियाण्यांवर स्वतः बीजप्रक्रिया करणारे फार कमी शेतकरी आहेत. परिणामी देशात घेतली जाणारी बहुतेक पिके बीजप्रक्रिया न करताच केलेल्या बियाण्यांनी घेतली जातात.       बीजप्रक्रिया केवळ बियाणे आणि मातीजन्य रोगांपासूनच नव्हे तर पिकाच्या लवकर वाढीवर परिणाम करणाऱ्या रस शोषणाऱ्या कीटकांपासूनही संरक्षण करू शकते. शेतकऱ्याने या पद्धतीचा अवलंब केला पाहिजे जेणेकरून पिकाचे नुकसान अगदी सुरुवातीपासूनच कमी होईल. तर आज आपण जाणून घेऊया की हरभरा पेरणीपूर्वी बीजप्रक्रिया कशी केली जाते आणि त्याचे फायदे काय आहेत? हरभऱ्याची बीजप्रक्रिया:-    बीजजनित रोगांपासून संरक्षण करण्यासाठी, पेरणीपूर्वी थायरम 2.5 ग्रॅम किंवा 4 ग्रॅम ट्रायकोडर्मा किंवा थायरम 2.5 ग्रॅम + कार्बनडाझिम 2 ग्रॅम प्रति किलो बि...

ऊस पिकाचे विविध वाण व त्यांची वैशिष्टे | Different Varieties of Sugarcane Crop and their Characteristics

इमेज
ऊस पिकाचे विविध वाण व त्यांची वैशिष्टे महाराष्ट्र शासनाने महात्मा फुले कृषि विद्यापीठ, राहुरी अंतर्गत ऊस संशोधन केंद्र पाडेगाव आणि वसंतदादा साखर संस्था (व्ही. एस. आय) मांजरी, पुणे यांच्या माध्यमातून आतापर्यंत अधिक ऊस उत्पादन आणि चांगला साखर उतारा असणा-या अनेक जाती प्रसारित केल्या आहेत. त्यापैकी काही महत्वाच्या वाणांची माहिती आज आपण घेऊयात. * ऊस लागवडीचे तीन हंगाम * सुरु:-१५ डिसेंबर ते १५ फेब्रुवारी पुर्वहंगामी:-१५ ऑक्टोंबर ते १५ नोव्हेंबर, आडसाली:-१५ जुलै ते १५ ऑगस्ट * Co-86032 (निरा):-* केंद्रीय ऊस संशोधन केंद्र पाडेगाव इथून Co-86032 (निरा) ह्या महाराष्ट्रामध्ये सर्वात जास्त लागवड होणाऱ्या या वाणाची १९९६ साली निर्मिती झाली. सुरु, पूर्वहंगामी व आडसाली या तिन्ही हंगामात आपण या वाणाची लागवड करू शकतो. वैशिष्ट्ये:- फुलोरा कमी प्रमानात किंवा लवकर येत नाही. इतर वाणांच्या तुलनेत बेट उमलून पडण्याचे प्रमाणात कमी पाण्याचा ताण व क्षारपट जमिनीत टिकून राहण्याची क्षमता चांगला साखर उतारा * फुले 265 (COM 0265)* ऊस संशोधन केंद्र, पाडेगाव यांच्याकडून प्रसारीत वाण प्रसारित वर्ष:- जू...